Waa xilli adag oo uu dhaqaalaha adduunku burbursan yahay (The Great Depression), ciidda kulul ee gobolka California-na waxaa cagaha jiidaya laba nin oo dhar dildillaacay xiran, kuwaas oo raadinaya shaqo maalmeed. Waa George Milton, oo ah nin gaaban, caqli badan oo feejigan, iyo Lennie Small, oo ah nin weyn, awood jireed oo layaab leh leh, balse maskaxdiisu ay la mid tahay tan ilmo yar. Buugga 'Of Mice and Men' ee uu qoray John Steinbeck waa sheeko gaaban balse qalbiyada ruxda, taas oo ina tusaysa wejiga dhabta ah ee saaxiibtinimada, kalinimada, iyo riyooyinka bini'aadamka ee inta badan dhicisooba.
Dunida ay labadan saaxiib ku dhex nool yihiin waa mid arxan daran oo danaysi ka buuxo. Raga beeraha ka shaqeystaa waa kuwo cidlo ah, oo aan cidna daryeelin, cidna aan isku halleyn. Balse George iyo Lennie way ka duwan yihiin. Waxay isku xiran yihiin silsilad kalgacal iyo daryeel ah, waxayna wadaagaan hal riyo oo weyn: in maalin uun ay iibsadaan beer yar, ay iyagu is maamulaan, kana xoroobaan addoonsiga shaqo maalmeedka. Lennie wuxuu si gaar ah ugu waalan yahay in beertaas ay ku dhaqan doonaan bakaylayaal uu isagu gacan ku hayn doono, waayo wuxuu aad u jecel yahay taabashada waxyaabaha jilicsan.
Markii ay shaqo cusub ka helaan beer weyn, waxaa isku dhex burburaya xaqiiqada qallafsan iyo riyadoodii curatay. Tuulada waxaa ka buuxa dad niyad jabsan oo mid walba uu qabo xanuun gooni ah: Crooks oo ah nin madow oo la takooro, Candy oo ah oday naafo ah oo duqoobay, iyo Curley oo ah wiilka ninka beerta iska leh, kaas oo ah nin xanaaq badan oo jecel inuu dagaal la galo raga ka waaweyn. Waxaa sidoo kale joogta xaaska Curley, oo ah haweeney cidlo ah oo raadinaysa cid ay la sheekaysato, balse noqotay dhimbiisha holcisa masiibada buugga.
Dhacdada ugu xanuunka badan ayaa dhacaysa markii Lennie, isagoo aan xumaan ula jeedin balse aan xakamayn karin awoodiisa jireed, uu si shil ah u dilo xaaska Curley intii uu isku dayayay inuu taabto timaheeda jilicsan. Markii kooxdii tuuladu ay isku soo hubeeyeen dhinica Lennie si ay Lennie u silciyaan oo ay u dilaan, George wuxuu qaadanayaa go'aanka ugu adag nolosha. Si uu saaxiibkiis uga badbaadiyo dhibaatada iyo bahdilka, George wuxuu Lennie u kaxeeyaa meel cidlo ah, wuxuuna uga sheekeeyaa riyadoodii beerta intii uusan si naxariis leh madaxa xabbad uga dhufan. Waa gunaanad muujinaya in riyada aadanuhu aysan mar walba ka madax bannaanayn qaddarka iyo shilalka dhaca.
"Sida uu qoraagu ka soo xigtay maansadii caanka ahayd ee Robert Burns: 'Qorshayaasha ugu wanaagsan ee jiirarka iyo aadanuhu, badanaa way fashilmaan.' Buuggu wuxuu inoo caddaynayaa in riyada iyo dedaalka bini'aadamku aysan mar walba ka guulaysan karin duruufaha nolosha, iyo in saaxiibtinimada dhabta ahi ay mararka qaar qaadato wajiyo aad u qadhaadh oo u baahan allabari weyn."
Buuggani wuxuu u gaar yahay dadka xiiseeya suugaanta qotada-dheer ee ka turjumaysa xaqiiqada nolosha (Social Realism), hoggaamiyeyaasha bulshada ee la tacaalaya daryeelka dadka jilicsan, iyo qof kasta oo raba inuu fahmo qiimaha dhabta ah ee saaxiibtinimada lagula wadaago xilliyada adag.
Fikradda ah 'haddii aad si adag u shaqeyso, waad guulaysanaysaa' waa fariinta udub-dhexaadka u ah Riyada Mareykanka. Balse Steinbeck wuxuu qaawinayaa beenta ku jirta aragtidaas. George, Lennie, Candy, iyo Crooks—dhammaantood waa dad si adag u shaqeeya, balse marnaba ma gaarayaan riyadooda sababtoo ah nidaamka dhaqaalaha, awood-darrada bulsho, iyo caqabadaha dabiiciga ah ee hortaagan.
Buuggu wuxuu ina tusayaa in mararka qaar aanay ku xirnayn sida aad qorshaha u dejiso ama aad ugu dedaashto, maadaama ay jiraan awoodo bulsho iyo shilal kedis ah (sida daciifnimada maskaxeed ee Lennie) oo si lama filaan ah u burburin kara rajadii sanadaha la dhisayay.
Waxay inaga dawaynaysaa daalka ka dhasha in aynu isku dayno in aynu xakamayno wax walba oo inagu xeeran, iyadoo inoo caddaynaysa in noloshu mar walba aanay ahayn xisaab natiijadeedu caddahay.
Ogow goorta aad dagaallamayso iyo goorta aad iska deynayso waxyaabaha aanad xakamayn karin; ha ku bixin tamartaada in aad dadka kale ka dhaadhiciso daahirnimadaada haddii ay durba go'aan iska gaareen.
Xiriirka ka dhexeeya George iyo Lennie waa iftiinka keliya ee ka dhex baxaya buugga dhexdiisa. Halka raga kale ay kaligood socdaan, iyagu way is-haystaan. George wuu ogyahay in noloshiisu ay aad u fududaan lahayd haddii uusan Lennie la socon, balse mas'uuliyadda iyo kalgacalka walaaltinimo ayaa ku qasbaya inuu ilaaliyo.
Ugu dambayntii, jacaylkaas ayaa ku hoggaaminaya falka ugu xanuunka badan: inuu saaxiibkiis gacantiisa ku dilo. Tani ma aha nacayb, balse waa 'Naxariis xanuun badan' (Mercy killing), si uu uga badbaadiyo inta uusan gacanta u gelin koox hubeysan oo silcin lahayd. Jacaylka dhabta ahi mararka qaar wuxuu kaa rabaa inaad qaadato culayska ugu weyn si aad qofka kale u xafiddo.
Waxay si xanuun badan u sawiraysaa sida dadku u lumiyaan fursadahooda nolosha, iyagoo albaabbo furan hor fadhiya kana sugaya oggolaansho (Validation) cid kale.
Jooji sugitaanka waqtiga ugu habboon ama oggolaanshaha dadka kale si aad u qaaddo tallaabadaada nololeed; albaabka noloshaada adiga ayaa iska leh.
Jile kasta oo buugga ku jiraa wuxuu matalaa koox bulshada laga faquuqo. Crooks waxaa loo takooraa midabkiisa madow, waxaana la seexiyaa meel u goonni ah. Candy waxaa la duriyaa sababtoo ah wuu duqoobay, gacanna wuu la'yahay. Xaaska Curley waxaa la fogeeyaa sababtoo ah waa haweeney ku dhex jirta guri rag ka buuxo, lama oggola inay ra'yi yeelato. Lennie-na waxaa loo ciqaabaa daciifnimadiisa maskaxeed.
Kalinimadani waxay dadka ka dhigtaa kuwo qallafsan oo is-naca. Markii Crooks uu arkay in George iyo Lennie ay wada socdaan, wuu xasaday marka hore, isagoo muujinaya in nidaamka dulmiga ahi uu bulshada dhexdeeda isku-hubaysiiyo dadkii baahida wada qabay laftooda.
Waxay inoo baraysaa in aan is-weydiino qiimaha nidaamyada aan dhisano, in ay inoo adeegayaan iyo in aynu inagu iyaga u adeegayno.
Haddii aad tahay hoggaamiye ama maamule, waligaa ha ka door-bidin xeerka qoran daryeelka bini'aadamka iyo caddaaladda dhabta ah; nidaamku waa inuu u adeegaa dadka.
"Waxaan leenahay mustaqbal. Waxaan haysannaa cid nala hadasha oo na daneeysa. Ma lihin baahi aan ugu istaagno baararka annagoo hantidayada iska khasaarinayna sidii raga kale... Adigu anigaad i haysataa oo aan ku daneeyaa, aniguna adigaan ku haystaa oo i daneeya."
"Raggayaga oo kale ah, ee ka shaqeeya beeraha, waa dadka ugu cidlo badan adduunka. Qoysas ma laha. Meel ay ku dambeeyaanna ma jirto."
"Kama uusan samaynin xumaan, marnaba xumaan ugama uusan jeedin."
• Inaad fahamto in dadka qaybtood ay maskax ahaan ama caadifad ahaan ka jilicsan yihiin sida ay u muuqdaan; ula dhaqan si naxariis iyo xakameyn leh. • Ku noolow noloshaada xaqiiqada dhabta ah; dhiso yoolal aad gaari karto intii aad isku hallayn lahayd riyooyin ku tiirsan is-bedbeddelka waayaha.
• Jooji faquuqidda iyo duridda dadka naafada ah, kuwa da'da ah, ama kuwa ka duwan dabeecadaha bulshada ee caadiga ah. • Ka joog in aad dadka kale ku xukunto falkooda oo keliya adigoo aan fahanmin ujeeddooyinkooda hoose ama awood-darradooda maskaxeed.
| Af-Ingiriisi (English) | Af-Soomaali (Somali) | Sharraxaadda (Explanation) |
|---|---|---|
| The Great Depression | Hoos-u-dhicii Dhaqaale ee Weynaa | Waa xiisad dhaqaale oo ba'an oo adduunka ku dhufatay 1929-kii, gaar ahaan Mareykanka, taas oo sababtay shaqo la'aan baahsan iyo in malaayiin qof ay guryo la'aan noqdaan. |
| Mercy Killing (Euthanasia) | Dilka Naxariista / Dhaafinta Xanuunka | Waa fal si ula kac ah loo soo afjarayo nolosha qof si looga badbaadiyo xanuun aan la daweyn karin ama ciqaab fooshaxun oo kusoo fool leh. |
| Foreshadowing | Soo-saadaalin / Hordhac Faneed | Waa farsamo suugaaneed uu qoraagu buugga dhexdiisa ku sii dhex qariyo calaamado yaryar oo tilmaamaya dhacdada ugu weyn ee sheekada gaba-gabadeeda dhici doonta. |
"Nolol kasta oo bini'aadam leeyahay, si kasta oo ay u burbursan tahay, waxaa qiimo iyo sharaf u yeela hal qof oo si dhab ah u danaynaya; balse xanuunka ugu weyn ee adduunka yaallaa waa marka jacaylka dhabta ahi kugu qasbo in aad adigu is-hortaagto riyadii aad la dhisaysay qofkaas, si aad uga badbaadiso bahdilka dunida."
